Piotr (Peter) Bołtuć 

University of Illinois at Springfield, USA; The Warsaw School of Economics, Poland.

E-mail: pboltu@sgh.waw.pl


doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.2


We view philosophy as paradigm setting: largely, spread over leading sciences of the epoch, as well as the main developing technologies, and even socio-economic and managerial patterns. This is, obviously, a “regulatory definition,” not quite a descriptive one. We examine whether it is the science of sciences, or the science over the sciences. Thus, it is not quite a meta-science. Our point is not to view philosophy as a methodology of science, or as its maid ( ancilla). Philosophy is viewed as the pinnacle of the sciences, providing them with ontological and axiological meanings. Here is one proposed definition: Philosophy is built upon the sum of general theories of all leading sciences (broadly understood); it is a theory based on this sum. The aim of philosophy so defined is to stipulate and approximate veridical worldviews, rooted in the strongest available background, which is largely the background provided by the sciences, but not quite limited to what is scientifically provable at a given point in time—this last clause is due to temporary limitedness of any science, always existing at a given time-slice. Thus, limited dependency on any principles, not only factual statements. As we know from Albert Einstein’s relativity theories and other scientific revolutions, both factual statements and higher-level principles, are always already inductively questionable, e.g., through inference to the best explanation following pragmatic, context dependent, criteria of what counts as “the best” of explanations. We also question the intuitive requirements of physicalism that are crucial to Daniel Stoljar’s thesis that physicalism cannot be properly defined. In contrast to the broadly scientistic predilection beneath the approach in the main bulk of this article we also need and require a philosophical focus on the human existential condition, which is complementary to, and not contradictory with, the above definition of philosophy. The proposed approach may be viewed as an Enlightenment approach, aware of its strengths and limits; thus, with a post- Enlightenment zing.

Keywords: Philosophy as paradigm building, physicalism over the current sciences.




B. Jack Copeland , Diane Proudfoot

Universityof Canterbury, New Zealand

E-mail: jack.copeland@canterbury.ac.nz

E-mail: diane.proudfoot@canterbury.ac.nz



doi: 10.37240/FiN. 2023.11.1.3


We examine Turing’s intriguing claim, made in the philosophy journal Mind, that he had created a short computer program of such a nature that it would be impossible “to discover by observation sufficient about it to predict its future behaviour, and this within a reasonable time, say a thousand years” (Turing, 1950, p. 457). A program like this would naturally have cryptographic applications, and we explore how the program would most likely have functioned. Importantly, a myth has recently grown up around this program of Turing’s, namely that it can be used as the basis of an argument—and was so used by Turing—to support the conclusion that it is impossible to infer a detailed mathematical description of the human brain within a practicable timescale. This alleged argument of Turing’s has been dubbed “Turing’s Wager” (Thwaites, Soltan, Wieser, Nimmo-Smith, 2017, p. 3) We demonstrate that this argument—in fact nowhere to be found in Turing’s work—is worthless, since it commits a glaring logical fallacy. “Turing’s Wager” gives no grounds for pessimism about the prospects for understanding and simulating the human brain.

Keywords: Alan Turing, Turing’s Wager, mechanized encryption, laws of behaviour, unspecifiability of the mind, brain modelling, whole-brain simulation, cipher machines, Enigma, fish, Tunny, early computer-based cryptography.




Kyrtin Atreides

AGI Laboratory, Seattle, WA,USA

E-mail: Kyrtin@ArtificialGeneralIntelligenceInc.com



doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.4



The impact of complexity within government and societal systems is considered relative to the limitations of human cognitive bandwidth, and the resulting reliance on cognitive biases and systems of automation when that bandwidth is exceeded. Examples of how humans and societies have attempted to cope with the growing difference between the rate at which the complexity of systems and human cognitive capacities increase respectively are considered. The potential of and urgent need for systems capable of handling the existing and future complexity of systems, utilizing greater cognitive bandwidth through scalable AGI, are also considered, along with the practical limitations and considerations in how those systems may be deployed in real-world conditions. Several paradoxes resulting from the influence of prolific Narrow Tool AI systems manipulating large portions of the population are also noted.

Keywords: e-Governance, complexity, cognitive bandwidth, AGI, Artificial General Intelligence, scalability, tool AIcognitive bias.




Jessica Baumberger

University of Illinois Springfield

E-mail: jbaum02s@uis.edu


doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.5



Artificial Intelligence (AI) stands at the intersection of unprecedented opportunities and profound challenges. As AI is increasingly integrated into societal structures, the necessity for transparency and open-source approaches becomes paramount to foster both innovation and ethical considerations. Collaborative efforts among academia, industry, and policymakers are essential for addressing the multifaceted complexities that AI presents. While AI promises transformative benefits, potential challenges, such as its weaponization, corporate exploitation, and job displacement, warrant careful attention. Striking a balance between regulation with innovation is critical. Academic institutions can play a pivotal role, guiding AI’s trajectory, nurturing interdisciplinary learning, and equipping future professionals. Embracing open-source AI can ensure its ethical use and mitigate the risks associated with its exploitation. The existential threats posed by AI are significant, yet with strategic collaboration and foresight, a bright, AI-driven future is within reach.

Keywords: Artificial Intelligence (AI), open-source AI, AI ethics, AI transparency, AI Education.




Kazimierz Kowalski

California State University, Dominguez Hills

E-mail: kazikk@gmail.com



doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.6



Celem niniejszego opracowania jest omówienie książki Andrzeja Targowskiego zatytułowanej Informatyka Strategiczna, która powinna stać się Biblią Informatyki w XXI w. Strategiczna informatyka jest monografią dziedziny informatyki w zakresie jej strategicznych fal rozwojowych i wyzwań postępu technologicznego oraz głównych, strategią-zorientowanych zastosowań w biznesie, służbie zdrowia, rolnictwie, edukacji i prywatnym domu. Przedstawia zestaw wyzwań strategicznych informatyki w zakresie humanistyki, cyfrowego państwa i miasta, zrównoważonego rozwoju oraz informatycznej etyki, moralności i praw.

Słowa kluczowe: informatyka strategiczna, KSI, KSO, PESEL, cyfryzacja, fale cywilizacji, rewolucja informatyczna, AI, roboty, Internet, Infostrada, Cyfronet, bezrobocie, Big Tech, Lange, Chile, Model Kratowy Informatyki, Model Kratowy Humanistyki, automatyzacja, prawa informatyki, etyka, moralność, zastosowania informatyki, systemy informatyki, chmura obliczeniowa, platformy informatyki, wyzwania technologiczne, definicja informatyki, nauka informatyki.




Jan Grzanka

E-mail: jangrzanka@onet.pl


doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.7



W artykule omówiono ewolucję rozumowania Mariana Smoluchowskiego w kontekście prowadzonych przez niego badań nad przyczynowością i rozumieniem istoty przypadku. Początkowo Smoluchowski skupiał się na epistemicznym badaniu przyczynowości, szukając dowodów potwierdzających teorię kinetyczno-molekularną. Dowodząc przyczyny ruchów Browna, wykorzystał koncepcję kauzalnej przyczynowości. Zasadniczą zmianą w postrzeganiu przez niego przyczynowości było zrozumienie roli przypadku występującego na linii przyczyna ‒ skutek. Wprowadzając do rozważań relacje matematyczne, skupił się na aspekcie zaistnienia skutku. Zdaniem Smoluchowskiego przypadek nadający się do obliczenia prawdopodobieństwa różni się od przypadku w szerszym znaczeniu istotną prawidłowością częstego powtarzania się zjawiska. Zasługą polskiego uczonego było rozróżnienie filozoficznego i fizykalnego pojmowania przyczynowości, przypadku i rachunku prawdopodobieństwa. Przesunięcie rozważań nad naturą przypadku na płaszczyznę ontologiczną przeniosło jego badanie w obszar działania nauki, doprowadzając tym samym do praktycznego zastosowania rachunku prawdopodobieństwa w fizyce.

Keywords: kauzalna przyczynowość, ruchy Browna, skutek, przypadek, rachunek prawdopodobieństwa.




Jan Czerniawski

Instytut Filozofii, Uniwersytet Jagielloński, Polska.

E-mail: uzczerni@cyf-kr.edu.pl



doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.8



Zgodnie z twierdzeniem Bella, żaden model lokalny i realistyczny nie odtworzy wszystkich przewidywań mechaniki kwantowej dla eksperymentu EPR-B. Każdy taki model musiałby przewidzieć zarazem doskonałą korelację i złamanie nierówności CHSH, lecz to wydaje się niemożliwe, gdyż aby dostarczyć pierwszego z tych przewi- dywań, musiałby być deterministyczny, podczas gdy to wydawałoby się uniemożli- wiać drugie. Przedstawiony zostanie model eksperymentu EPR-B, w którym spo- dziewane jest uniknięcie tej pozornej sprzeczności dzięki deterministycznie chao- tycznemu mechanizmowi leżącemu u podstaw pomiarów. Model jest w fazie modelu „czarnoskrzynkowego”, gdyż nie został jeszcze sprecyzowany ten mechanizm, lecz jedynie odpowiadająca mu funkcja odpowiedzi.

Słowa kluczowe: mechanika kwantowa, twierdzenie Bella, eksperyment EPR-B.




Elżbieta Drozdowska

Katolicki Uniwersytet Lubelski, al. Racławickie 14, 20-950 Lublin.

E-mail: ejdrozdowska@gmail.com



doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.9



Logika kwantowa pojawiła się w latach 30. XX wieku w wyniku postawienia py- tania o to, czy konceptualne zmiany zapoczątkowane w fizyce przez mechanikę kwantową wymagają rewizji logiki. W literaturze anglojęzycznej za prekursora logiki kwantowej uznaje się Johna von Neumanna, natomiast w literaturze polskiej wskazuje się Zygmunta Zawirskiego. Zawirski był pierwszym badaczem, który zasugerował, że mechanika kwantowa może kierować się inną logiką niż logika klasyczna. Był pierwszym badaczem w ramach nurtu wielowartościowej logiki kwantowej, jednak jego wpływ okazał się ostatecznie niewielki. Z kolei John von Neumann wraz z Gar- rettem Birkhoffem zapoczątkowali dominujący dziś nurt algebraicznej logiki kwan- towej. Okazuje się, że pomimo różnic założeń i metod, łączy ich podporządkowanie projektu logiki kwantowej dwóm wymaganiom – uwzględnieniu zasady nieoznaczoności Heisenberga i uzgodnieniu uzyskanej logiki z rachunkiem prawdopodobieństwa.

Słowa kluczowe: Zygmunt Zawirski, John von Neumann, logika kwantowa, logika wielowartościowa, filozofia mechaniki kwantowej.




Giacomo Borbone

Catania University, Dipartimento di Scienze della Formazione, Italy.

E-mail: giacomoborboneyahoo.it



doi: 10.37240/FiN.2023.11.1.10


The struggle undertaken by Galileo Galilei against Aristotelian physics—and his subsequent defense of Nicolaus Copernicus’s theories—led the Pisan scientist to bring about the so-called modern scientific revolution and to lay the foundations of the experimental method, the fundamental result of which was to deprive the natural world of subjective qualities and to reconfigure it in purely quantitative terms. On the purely historical level, agreement among historians of science and philosophy is almost unanimous, while the same cannot be said for questions concerning interpretations of Galilei’s modus operandi and the basic philosophical options adopted by Galilei during his demolition of the entire Aristotelian-scholastic framework. Not all experts in the Galilean thought or of science, in fact, agree in tracing the Galilean reflection within the Platonic tradition, but one authoritative voice that has instead argued for its deep intertwining between Plato and Galilei is the German philosopher Ernst Cassirer. In this contribution I will attempt to demonstrate, partly considering two unpublished manuscripts of Cassirer, the plausibility of the Cassirerian thesis about Galilei’s physical Platonism.

Keywords: abstraction, Cassirer, Galileo Galilei, idealization, science.